Bir okul etkinliğinde çekilen fotoğraf, sınıf grubuna gönderilen video veya arkadaşlar arasında kaydedilen bir görüntü… Çocuğa ait bir içeriğin elde bulunması, onun istenilen yerde paylaşılabileceği anlamına gelmez.
Paylaşımın hukuki değerlendirmesinde çocuğun kimliğinin belirlenebilir olması, görüntünün niteliği, kullanım amacı ve kimlerin erişimine açıldığı önem taşır.
Çocuğun Görüntüsü Kişisel Veri midir?
Çocuğun belirlenmesini sağlayan fotoğraf ve videolar kişisel veri niteliği taşıyabilir. Görüntünün kaydedilmesi, saklanması ve paylaşılması da kişisel veri işleme faaliyetleri kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak her fotoğraf otomatik olarak biyometrik veri değildir. Görüntünün özel bir teknik yöntemle kişiyi benzersiz biçimde tanımlamak amacıyla işlenip işlenmediği ayrıca önem taşır.
Kişisel verilerin korunmasına ilişkin değerlendirmenin yanında çocuğun kişilik hakları ve özel hayatı da gözetilmelidir.
Fotoğraf Çekilmesine İzin Vermek Paylaşılmasına da İzin Vermek midir?
Her zaman değildir.
Bir fotoğrafın aileye hatıra olarak gönderilmesi ile okulun tanıtımında veya herkese açık sosyal medya hesabında kullanılması farklı amaçlardır.
Rızaya dayanılan bir işlemde iznin hangi amaçları, ortamları ve kullanımları kapsadığı açık olmalıdır. Genel ve belirsiz bir izin ifadesi, sınırsız kullanım yetkisi olarak yorumlanmamalıdır.
Ayrıca kişisel veri işleme faaliyetinin her durumda yalnızca açık rızaya dayanması gerektiği de söylenemez. Somut işlem bakımından uygulanabilecek hukuki dayanak ayrıca belirlenmelidir.
Sadece Kapalı Bir Grupta Paylaşılması Durumu Değiştirir mi?
İçeriğin herkese açık olmaması, paylaşımın kendiliğinden hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.
Gruptaki kişi sayısı, paylaşımın amacı, çocuğun görüntüsüyle birlikte verilen bilgiler ve içeriğin başka kişilere aktarılma ihtimali önemlidir.
Özellikle alay etme, küçük düşürme veya hedef gösterme amacıyla yapılan paylaşımlar ayrıca değerlendirilmelidir.
İlk Olarak Hangi Bilgiler Korunmalıdır?
Güvenli ve mümkün olduğu ölçüde şu bilgilerin kaydedilmesi yararlı olur:
- Paylaşımın bağlantısı ve yayımlandığı hesap.
- Tarih ve saat bilgileri.
- Görüntüyle birlikte kullanılan açıklama veya yorumlar.
- İçeriğin kimlere açık olduğu.
- Kaldırma talepleri ve verilen cevaplar.
Kayıtları korumak, görüntüyü başka gruplara göndermek anlamına gelmez. Çocuğun daha fazla görünür hâle gelmesine neden olacak yeniden paylaşımlardan kaçınılmalıdır.
İçeriğin Kaldırılması İçin Nereye Başvurulabilir?
İlk aşamada paylaşımı yapan kişiye veya kuruma kaldırma talebi iletilebilir. Platformun gizlilik, çocuk güvenliği ya da izinsiz görüntü paylaşımı bildirim kanalları da kullanılabilir.
Paylaşım bir okul veya başka bir veri sorumlusu tarafından yapılmışsa ve konu KVKK kapsamındaysa, ilgili hakların kullanılması için usulüne uygun veri sorumlusu başvurusu değerlendirilebilir. Kurula şikâyet yolunun kendine özgü ön başvuru ve süre şartları bulunmaktadır.
KVKK, çocuğun görüntüsünün yer aldığı her paylaşım için tek ve otomatik başvuru yolu değildir. Kanunun kapsamı, istisnaları ve paylaşımı yapanın konumu incelenmelidir.
Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı varsa mahkemeden korunma istenmesi; suç şüphesi varsa adli başvuru yapılması da olayın özelliklerine göre gündeme gelebilir.
Çocuğun Yüzünü Kapatmak Yeterli midir?
Her zaman yeterli değildir.
Okul adı, üniforma, isim etiketi, ses, bulunduğu ortam veya açıklamadaki bilgiler çocuğun tanınmasını sağlayabilir. Bu nedenle yalnızca yüzün kapatılması değil, içeriğin bütünü dikkate alınmalıdır.
Sonuç
Çocuğun görüntüsünün paylaşılmasında temel mesele, fotoğrafın kim tarafından çekildiğinden ibaret değildir. Paylaşımın amacı, hukuki dayanağı, kapsamı ve çocuk üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
İçeriğin yayılmasını artırmadan kayıtları korumak ve uygun kaldırma ya da başvuru yolunu belirlemek önemlidir. Paylaşım aynı zamanda hedef gösterme veya aşağılama içeriyorsa zorbalık boyutu da ayrıca ele alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Bir Veli Başka Bir Çocuğun Fotoğrafını Paylaşabilir mi?
Velinin kendi çocuğunun görüntüde bulunması, diğer çocuklar bakımından sınırsız paylaşım yetkisi sağlamaz. Paylaşımın koşulları ayrıca değerlendirilir.
Okula Verilen İzin Her Sosyal Medya Paylaşımını Kapsar mı?
İznin içeriğine ve işleme amacına bakılmalıdır. Belirli bir amaç için verilen izin başka amaçları kendiliğinden kapsamaz.
Fotoğraf Silinirse Konu Tamamen Kapanır mı?
Silinmesi yayılmanın durdurulması bakımından önemlidir. Ancak önceki kullanımın hukuki sonuçları ve başka yerlerde bulunan kopyalar ayrıca değerlendirilebilir.
Çocuğun Adı Yazılmıyorsa Paylaşım Serbest midir?
Hayır. İsim bulunmasa da görüntü veya diğer bilgiler üzerinden çocuk belirlenebilir olabilir.
