Anlaşmalı boşanma için eşlerin yalnızca boşanma konusunda anlaşması yeterli değildir. Eşler, boşanmanın mali sonuçları ve varsa ortak çocukların durumu konusunda da anlaşmalıdır. Yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, velayet, çocukla kişisel ilişki ve iştirak nafakası gibi boşanma kapsamında çözülmesi gereken konulardan biri açıkta kalırsa anlaşmalı boşanma kararı verilmez.
Mal rejiminin tasfiyesi, ziynet ve ev eşyalarının paylaşımı ayrı bir konudur. Eşler bu konuları protokolle çözüme bağlamayı seçerse her birini açıkça düzenlemelidir. Bu talepleri daha sonra ele almayı kararlaştırmışlarsa protokolün kapsamı dışında bıraktıklarını belirtmelidir.
Hakim Protokolde Neyi İnceler?
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre anlaşmalı boşanma için evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Hakim her iki eşi de bizzat dinler, boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarını değerlendirir ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin anlaşmayı inceler. Hakim, eşlerin veya çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik isterse anlaşmalı boşanma kararı için her iki eşin de değişikliği kabul etmesi gerekir.
Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki Nasıl Düzenlenmeli?
Ortak çocuk varsa velayet ve çocukla kişisel ilişki düzeni açıkça yazılmalıdır. Görüşmenin hangi günlerde başlayacağı, saat kaçta sona ereceği ve çocuğun nereden alınıp nereye bırakılacağı belirlenmelidir. Bayram, okul tatili veya yaz tatili için ayrı bir düzen kararlaştırılmışsa, bu düzen olağan görüşme günleriyle çakıştığında hangisinin uygulanacağı da yazılmalıdır.
Örneğin “Çocuk her ayın birinci ve üçüncü cumartesi günü saat 10.00’dan pazar günü saat 18.00’e kadar babasıyla kalır” hükmü, görüşme gününü ve saatini açıkça belirler. Bu takvim hazırlanırken çocuğun yaşı, okul programı, sağlık durumu ve ebeveynlerin yaşadığı yerler dikkate alınmalıdır. Hakim düzenlemeyi çocuğun menfaatine göre değerlendirir.
Nafaka ve Tazminat Hükümlerinde Neler Yazılmalı?
Çocuk için ödenecek iştirak nafakası ile eş için kararlaştırılan yoksulluk nafakası ayrı maddelerde düzenlenmelidir. Her ödeme için tutar, başlangıç tarihi, ödeme günü ve yöntemi yazılmalıdır. Yıllık artış kararlaştırılmışsa artış ölçütü ve ilk artış tarihi belirtilmelidir. Okul veya sağlık giderleri ayrıca paylaşılacaksa hangi giderlerin kapsama girdiği, paylaşım oranı ve ödeme süresi de belirlenmelidir.
Maddi ve manevi tazminat ayrı ayrı ele alınmalıdır. Ödeme kararlaştırılmışsa ödeyecek eş, tutar, vade ve varsa taksit planı yazılmalıdır. Eşler birbirlerinden yoksulluk nafakası, maddi tazminat veya manevi tazminat talep etmiyorsa hangi talepte bulunmadıklarını ayrı ayrı belirtmelidir.
Ev, Araç ve Ziynet Eşyaları Protokolde Nasıl Düzenlenmeli?
Bir taşınmazın veya aracın devri kararlaştırılmışsa malın tapu veya tescil bilgileri, kime devredileceği, devir tarihi ve masrafları kimin karşılayacağı yazılmalıdır. Ziynet veya ev eşyası teslim edilecekse eşyalar tek tek belirtilmeli ve teslim tarihi belirlenmelidir. Kredi borcunu eşlerden biri üstleniyorsa eşlerin kendi aralarındaki ödeme planı ile bankaya karşı kimin borçlu olduğu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
“Tarafların birbirinden hiçbir hak ve alacağı yoktur” gibi geniş bir ifade yerine, hangi taleplerin çözüme bağlandığı tek tek yazılmalıdır. Eşler yalnızca nafaka ve boşanmaya bağlı tazminatı düzenliyor, ziynet ve mal rejimi taleplerini sonraya bırakıyorsa bu ayrım protokolde açıkça gösterilmelidir.
Sonuç
İmzadan önce protokolü, karar kesinleştikten sonra uygulanacak bir metin olarak okuyun. İlk nafaka hangi gün ödenecek? Bayram görüşmesi olağan hafta sonuyla çakışırsa hangi takvim geçerli olacak? Araç hangi tarihte devredilecek? Protokol, tarafların üstlendiği her yükümlülüğü ve kapsam dışında bıraktığı talepleri açıkça göstermelidir.
Sık Sorulan Sorular
İki Eş de Boşanmak İstiyorsa Hakim Anlaşmalı Boşanmaya Karar Verir mi?
Boşanma yönündeki ortak irade tek başına yeterli değildir. Eşler boşanmanın mali sonuçları ve varsa ortak çocukların durumu konusunda da anlaşmalı, hakim bu düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Avukatım Duruşmaya Katılırsa Benim de Gelmem Gerekir mi?
Evet. Anlaşmalı boşanmada hakim her iki eşi de bizzat dinler ve boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir.
Mal Paylaşımı Konusunda Anlaşmadan Boşanabilir miyiz?
Evet. Mal rejiminin tasfiyesi, anlaşmalı boşanma için üzerinde uzlaşılması zorunlu konulardan değildir. Eşler bu konuyu sonraya bırakıyorsa protokolde mal rejimi taleplerinin anlaşma kapsamı dışında kaldığını açıkça yazmalıdır.
Protokolü İmzalayan Eş Sonradan Anlaşmadan Dönebilir mi?
Evet. Yargıtay’a göre eş, anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar anlaşma yönündeki iradesinden dönebilir. Bu durumda dava çekişmeli boşanma olarak görülür ve mahkeme tarafların iddia, savunma ve delillerini değerlendirir.
