Türk Medeni Kanunu, evliliğin en az bir yıl sürmesini anlaşmalı boşanma usulünün uygulanması için şart koşar. Evlilik bir yılı doldurmadan kanunda düzenlenen diğer boşanma sebeplerine dayanılarak dava açılabilir. Bu durumda mahkeme, eşlerin boşanma yönündeki ortak iradesiyle yetinmez. İleri sürülen boşanma sebebinin koşullarını ve dosyaya sunulan delilleri değerlendirir.
Anlaşmalı Boşanmada Bir Yıllık Süre Şartı
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası, evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi üzerine evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağını düzenler. Bu durumda eşlerin, evlilik birliğini sarsan olayları ayrıca ispatlaması gerekmez. Hakim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçları ile varsa ortak çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Anayasa Mahkemesi, 30 Mayıs 2024 tarihli ve E. 2023/109, K. 2024/113 sayılı kararında bir yıllık süre şartına yönelik iptal istemini reddetmiştir. Mahkeme, bu sürenin dolmasından önce kanundaki diğer boşanma sebeplerine dayanılarak dava açılmasının önünde engel bulunmadığını da belirtmiştir.
Bir Yıl Dolmadan Açılan Boşanma Davasında Mahkeme Neyi İnceler?
Eşlerden biri, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede temelinden sarsıldığını ileri sürerek TMK m. 166/1 uyarınca dava açabilir. Olayın özelliklerine göre kanunda düzenlenen başka bir boşanma sebebine de dayanılabilir. Dava dilekçesinde hangi olayların boşanma talebine dayanak oluşturduğu ve bu olayların hangi delillerle ispatlanacağı gösterilmelidir.
Örneğin evliliğin sekizinci ayında açılan bir davada diğer eşin boşanmaya karşı çıkmaması, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını tek başına ispatlamaz. Yargıtay, dava tarihinde bir yıllık süre dolmamışsa taraflara delillerini sunma imkanı tanınması ve boşanma sebebinin toplanan delillere göre değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu nedenle eşlerin nafaka, tazminat ve çocukların durumu hakkında bir protokol imzalaması da tek başına boşanma kararı verilmesini sağlamaz.
Dava Sürerken Evlilik Bir Yılı Doldurursa Ne Olur?
Yargıtay, bir yıllık süre şartını incelerken davanın açıldığı tarihi esas alan kararlar vermiştir. Bu yaklaşıma göre, bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma talebiyle açılan bir davada sürenin duruşma gününe kadar tamamlanması, tek başına TMK m. 166/3 uyarınca karar verilmesi için yeterli değildir. Mahkeme, taraflara delillerini sunma imkanı tanıyarak ileri sürülen boşanma sebebini değerlendirir.
Medyadaki “Bir Yıl Dolmadan Boşandılar” Haberleri Nasıl Okunmalı?
Kamuoyunda tanınan kişilerin kısa süren evliliklerine ilişkin haberlerde ayrılık, davanın açılması, mahkemenin karar vermesi ve kararın kesinleşmesi bazen aynı başlık altında aktarılır. Oysa bir çiftin evliliğin altıncı ayında ayrı yaşamaya başlaması veya boşanma davası açması, o tarihte evliliğin hukuken sona erdiğini göstermez. Mahkeme boşanma kararı vermişse kararın kesinleşme tarihi ayrıca önem taşır.
Haberdeki süre düğün tarihinden hesaplanmış da olabilir. Bir yıllık sürenin hesabında evliliğin hukuken kurulduğu resmi nikah tarihi esas alınır. Gerçekten bir yıl dolmadan boşanma kararı verilmişse bunun hangi hukuki sebebe dayandığı, haber başlığından değil mahkeme kararından anlaşılır.
Sonuç
Evliliğin ilk yılında boşanma talebinde bulunulabilir. Bu durumda mahkemenin boşanmaya karar verebilmesi için dayanılan kanuni boşanma sebebinin koşulları gerçekleşmeli ve bu sebep ispatlanmalıdır. TMK m. 166/3 kapsamındaki anlaşmalı boşanma için ise evliliğin en az bir yıl sürmesi ve tarafların boşanmanın mali sonuçları ile varsa ortak çocukların durumu konusunda uzlaşması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Bir Yıl Dolmadan Protokol İmzalanırsa Anlaşmalı Boşanma Kararı Verilir mi?
İmzalanan protokol, kanundaki bir yıllık süre şartını karşılamaz. Evliliğin süresi ve tarafların protokolde düzenledikleri hususlar, anlaşmalı boşanmanın ayrı koşullarıdır.
Bir Yıl Dolmadan Açılan Boşanma Davası İlk Duruşmada Sonuçlanır mı?
Davanın ne zaman sonuçlanacağını, dayanılan boşanma sebebi, delillerin toplanması ve mahkemenin incelemesi belirler. Diğer eşin davayı kabul etmesi, mahkemenin boşanma sebebini inceleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Düğün ile Resmi Nikah Farklı Tarihlerdeyse Bir Yıllık Süre Ne Zaman Başlar?
Bir yıllık süre, evliliğin hukuken kurulduğu resmi nikah tarihinden itibaren hesaplanır.
İlgili Yazılar
- Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Nelere Dikkat Edilmeli?
- Boşanma Davasında Dijital Deliller Nasıl Sunulur?
