Arabuluculukta anlaşma sağlanmasına rağmen ödeme yapılmaması veya kararlaştırılan teslimin gerçekleşmemesi halinde, izlenecek yol anlaşma belgesine göre belirlenir. İlk olarak yerine getirilmeyen yükümlülük, vade ve belgenin ilam niteliği kontrol edilir.
Örneğin işçilik alacağı için kararlaştırılan taksit ödenmediyse hangi taksidin geciktiği ve kalan borca ilişkin hüküm incelenir. Kira uyuşmazlığında tahliye tarihi kararlaştırılmışsa, belgedeki teslim yükümlülüğü ve icra edilebilirlik şerhi değerlendirilir.
Anlaşma Belgesinde Önce Neler Kontrol Edilmeli?
İcra hazırlığına başlamadan önce anlaşma belgesinin tamamını okuyun. Özellikle şu noktaları belirleyin.
- Yükümlülüğü yerine getirecek kişi veya şirket.
- Ödenecek tutar ya da teslim edilecek şey.
- Ödeme veya teslim tarihi.
- Taksitler ve gecikmenin sonuçları.
- Yapılmış ödemeler ve kalan borç.
- Belgedeki imzalar ve varsa icra edilebilirlik şerhi.
Anlaşmanın icrası için yükümlülüğün yeterince açık olması gerekir. İcra edilebilirlik şerhi incelemesinde de belgenin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişliliği denetlenir.
İcra Edilebilirlik Şerhi Nedir?
İcra edilebilirlik şerhi, anlaşma belgesinin kanundaki koşullar çerçevesinde mahkemece incelenmesi sonucunda verilen karardır. Şerhi içeren anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır ve içerdiği uygun yükümlülükler için ilamlı icra yoluna başvurulur.
Dava açılmadan önce yürütülen arabuluculukta genel olarak arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Görülmekte olan dava sırasında arabuluculuğa gidilmişse şerh, davanın görüldüğü mahkemeden istenir. Uyuşmazlığın türüne ilişkin özel hükümler ayrıca uygulanır.
Her Anlaşma İçin Mahkemeden Şerh Almak Gerekir mi?
Şerh gerekliliği, uyuşmazlığın türüne ve belgeyi kimlerin imzaladığına göre belirlenir.
Kanunun şerhi zorunlu tuttuğu durumlar dışında, taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ayrıca şerh alınmadan ilam niteliğinde sayılır. Ticari uyuşmazlıklarda ise avukatlar ve arabulucunun birlikte imzaladığı belge için de bu imkan vardır.
6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi kapsamındaki kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında düzenlenen anlaşma belgeleri için şerh alınması zorunludur. Bu zorunluluk, belgenin avukatlarla birlikte imzalandığı durumda da dikkate alınır.
Bu nedenle belgeyi incelemeden “arabuluculukta imzalandığı için doğrudan icraya konulur” sonucuna varılmamalıdır.
Ödeme Yapılmazsa Yeniden Alacak Davası mı Açılır?
Geçerli anlaşma belgesinde üzerinde uzlaşılan alacaklar için esas yol, anlaşmanın yerine getirilmesini sağlamaktır. Belge ilam niteliğindeyse veya gerekli şerh alınmışsa, vadesi gelen ödeme yükümlülüğü için ilamlı icra takibi başlatılır.
Ödemenin yapılmaması, önceki uyuşmazlıktaki taleplerin tamamını kendiliğinden yeniden dava edilebilir hale getirmez. Kanun, arabuluculukta üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılamayacağını düzenler. Bununla birlikte, anlaşmada tam ve zamanında ödeme yapılmaması halinde indirimden önceki alacakların talep edilebileceği kararlaştırılmışsa, bu hükmün koşulları değerlendirilir. Anlaşmanın geçerliliğine yönelik bir uyuşmazlık varsa bunun dayanağı ayrıca incelenir.
Bir Taksit Ödenmezse Kalan Borcun Tamamı İstenebilir mi?
Öncelikle anlaşmadaki taksit ve muacceliyet hükmü incelenir. Muacceliyet, borcun talep edilebilir hale gelmesini ifade eder.
Örneğin anlaşmada belirli bir taksidin ödenmemesi halinde kalan taksitlerin tamamının muaccel olacağı kararlaştırılmışsa, bu hükmün koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır. Bildirim veya ek süre şartı yazılmışsa bunlar da kontrol edilir.
Böyle bir hükmün bulunmadığı durumda tek taksidin gecikmesi, henüz vadesi gelmeyen bütün taksitlerin istenmesi için tek başına yeterli kabul edilmemelidir. Takibe alınacak tutar, anlaşma hükümleri ve uygulanacak hukuk birlikte değerlendirilerek hesaplanır.
Tahliye veya Teslim Yükümlülüğü Yerine Getirilmezse Ne Olur?
Kira uyuşmazlığında belirli bir tarihte tahliye ve anahtar teslimi kararlaştırılmışsa, anlaşma belgesinin kapsamı ve zorunlu icra edilebilirlik şerhi kontrol edilir. İcra işlemleri, belgede açıkça yer alan yükümlülük üzerinden yürütülür.
Bu nedenle anlaşma metninde taşınmazın adresi, teslim tarihi, anahtarın kime teslim edileceği ve varsa teslim sırasında yapılacak ödemeler açık yazılmalıdır. Sözlü görüşmede konuşulan bir koşulun belgeye aktarılmaması, uygulamada uyuşmazlık çıkarır.
İcra Takibi İçin Hangi Belgeler Hazırlanmalı?
Anlaşma belgesinin imzalı örneğini, varsa icra edilebilirlik şerhini ve yapılan ödemelerin dökümünü bir araya getirin. İhlalin ne olduğunu tarih ve tutarlarıyla gösterin.
Örneğin üç taksitten ikisi ödendiyse takip hesabında bu ödemeler düşülmelidir. Gecikme nedeniyle bildirim yapılmışsa bildirimin ve ulaştığını gösteren kaydın örneğini de dosyaya ekleyin. Bu hazırlık, hangi yükümlülüğün yerine getirilmediğini somutlaştırır.
Sonuç
Arabuluculuk anlaşmasına uyulmadığında ilk adım, belgedeki yükümlülüğü ve vadesini belirlemektir. Ardından imzalar ve şerh gerekliliği kontrol edilerek icra yolu değerlendirilir. Takibe alınacak tutar veya teslim talebi, anlaşmanın kapsamına ve gerçekleşen ihlale uygun hazırlanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Anlaşma Belgesini Sadece Taraflar ve Arabulucu İmzaladıysa İcraya Başvurabilir miyim?
Belgenin doğrudan ilam niteliği kazanması için aranan imza koşulları bulunmuyorsa, ilamlı icra öncesinde icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Başvurulacak mahkeme uyuşmazlığın türüne göre belirlenir.
Karşı Taraf Ödeme Yapmazsa Önceki Alacaklarımın Tamamını İsteyebilir miyim?
Anlaşma belgesinde ödeme yapılmamasına bağlanan sonuçlara bakılır. Örneğin alacaktan indirim yapılmış ve kararlaştırılan tutarın zamanında, tam olarak ödenmemesi halinde indirimden önceki alacakların talep edilebileceği açıkça yazılmışsa, bu koşul gerçekleştiğinde yapılan ödemeler düşülerek alacağın tamamı için dava açılabilir.
İcra Edilebilirlik Şerhini Arabulucu mu Verir?
Şerhi görevli mahkeme verir. Arabulucu, anlaşma belgesini düzenleyen ve imzalayan kişidir.
Ödenen Taksitleri de Takibe Dahil Edebilir miyim?
Hayır. Yapılan ödemeler hesaptan düşülmelidir. Takip, ödenmeyen ve talep edilebilir hale gelen borç üzerinden hazırlanır.
İlgili Yazılar
- Arabuluculuk Görüşmesine Nasıl Hazırlanılır? Belge ve Teklif Rehberi
- Arabuluculuk Anlaşmasını İmzalamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?
- Arabuluculukta Anlaşma Sağlanamazsa Ne Olur? Son Tutanak ve Dava Süreci
